” خویشکاری روشنفکر چیست؟”

مصطفی رحیمی

از کتابِ” در بارۀ روشنفکری در ایران” 

مصطفی رحیمی: ” خویشکاری روشنفکر چیست؟”:

 ” بزرگی آن را در طلب حقیقت بودن و در استقرار آزادی کوشیدن خلاصه کرده است. شاید نتوان چیز دیگری- بهتر و برتر- بدان افزود: حقیقت و آزادی… دو امر والا و مقدس.”…” امروز در ایران خویشکاری روشنفکر، بیشتر، بر عهدۀ دو گروه است: نخست آنان که از راه نوشتن و ترجمه خدمت می‌کنند و دوم آنان که در زمینۀ مطبوعات به کار پرداخته‌اند…” (۱)

” روشنفکر هیچ گاه بی عیب نبوده و بی عیب نیست. در کشورهای عقب مانده عیب عقب‌ماندگی به همه گروه‌ها می‌رسد و البته توقع این هست که این عیب کمتر گریبانگیر روشنفکر بشود ولی تا حدی گریبانگیر می‌شود. جامعه ما یک جامعه سنتی استبدادی بوده و این خصوصیات استبدادی در روشنفکر بوده وهست، یعنی این‌که تقریبا” همه روشنفکران ما همیشه خودشان را دارنده‌ی کلیه حقایق و یا قسمت عمده حقایق می‌دانستند و به کار دسته جمعی روشنفکری معتقد نبودند” …” روشنفکر باید متوجه باشد که به فکر دیگران هم نیازمند است و هیچ روشنفکری مالک مطلق حقایق نیست و حقیقت همیشه در پرتوی مباحثه و مناظره و گفتگو و گردهمایی به دست می‌آید…” (۲)

” …غرب زدگی بی‌معناست، غربزدگی آل‌احمد چیزی است شبیه شاعری این بنده “…” مطلب باید به این صورت مطرح می‌شد، ” ما و مدرنیته” (که آزادی هم جزء آن است)، به صورت ” ما و آداب رسوم غربی”، به صورت “ما و سرمایه‌داری”، به صورت “ما و فرهنگ، همه از طرف اشخاص صاحب صلاحیت” ….” برای این با غربزدگی آل‌احمد مخالفت نکردم چون ابلهانه تصور می‌کردم که نباید آل‌احمد را در مقابل دستگاه صعیف کرد. حقیقت را فدای مصلحت کردم و کینه از شاه بر همه چیز سایه افکنده بود. با وجود این مخالفت خود را بطور غیر مستقیم نوشتم.(۳)

……۳۳۳۴

۱– مصطفی رحیمی، ” رسالت” روشنفکر و وظیفۀ روشنگری، دنیای سخن، شماره۴۲، تیرماه۱۳۷۰

۲– مصطفی رحیمی، روشنفکر نباید مآیوس شود!، گفتگو، مجله گردون، شماره۳۳ و۳۴

۳– مصطفی، رحیمی، مارکس و سایه هایش، با مقدمه احسان نراقی، نشر کتاب هرمس،