با اندوهی عمیق درگذشت «دکتر جلیل دوستخواه»، پژوهشگر، نویسنده، مترجم و پاسدار برجسته فرهنگ ایران را به اطلاعتان میرسانم.
جلیل دوستخواه همسری مهربان، پدری دلسوز، پدربزرگی دوستداشتنی و عضوی وفادار به خانوادهاش بود. علاوه بر خانواده، عشق عمیق دیگری نیز در وجود او جریان داشت، عشقی پایدار و همیشگی به ایران و فرهنگ ایران.
جلیل دوستخواه عمر خود را وقف حفظ، تفسیر و انتقال میراث فکری و فرهنگی ایران کرد. آثار او پلی میان خرد باستانی و فهم معاصر بود که از تعهدی عمیق به زبان فارسی، اسطورهشناسی و حافظه فرهنگی ایران سرچشمه میگرفت.
او بهویژه بهواسطه پژوهشهای ارزشمندش درباره شاهنامه فردوسی شناخته میشود؛ آثاری که درک این متن بنیادین و هویت ایرانی را برای نسلهای جدید ژرفتر و قابلدسترستر ساخت. از دیگر دستاوردهای بزرگ او، ترجمه اوستا به فارسی امروزین بود، کاری سترگ که یکی از کهنترین متون مقدس ایران را با زبانی روشن و دقیق در اختیار مخاطبان معاصر قرار داد.
نوشتههای او درباره اسطورهها، نمادها و زبان ایران، صرفاً پژوهشهای علمی نبودند، بلکه جلوهای از عشقی عمیق و آگاهانه به فرهنگ ایران بود.
او در سالهای پایانی عمر، در آنچه خود «تبعید خود خواسته» مینامید، در استرالیا زندگی میکرد. اما فاصله جغرافیایی هرگز پیوند او با ایران را کمرنگ نکرد.
هیچگاه نمیتوانست نام «ایران» را بر زبان بیاورد، بیآنکه صدایش نلرزد و چشمانش از اشک پر نشود. عشق او به ایران، عشقی زنده، عمیق و شناختهشده برای همه اطرافیانش بود.
این عشق را بزرگان نیز دریافتند؛ از جمله شاعر بزرگ ایران، مهدی اخوان ثالث، که شعر معروف خود را به او تقدیم کرد: «تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم». تقدیمی که گواه پیوند ناگسستنی او با سرزمین، زبان و فرهنگ ایران بود.
جلیل دوستخواه نه تنها آثار ماندگاری از خود به جا گذاشت، بلکه میراثی از صداقت، ژرفاندیشی و مسئولیت فرهنگی را نیز برای ما باقی گذاشت. او از ایران بود وهمانگونه که عنوان یکی از آخرین آثارش نشان میدهد، ایرانی ماند و جهانی شد.
بخشی از شعر «تو را ای بوم و بر دوست دارم» از مهدی اخوان ثالث:
ز پوچ جهان هيچ اگر دوست دارم
ترا، ای کهن بوم و بر دوست دارم
ترا، ای کهن پير جاويد برنا
ترا دوست دارم، اگر دوست دارم
ترا، ای گرانمايه، ديرينه ايران
ترا ای گرامی گهر دوست دارم
دکترجلیل دوستخواه ۳/۱/۱۴۰۵ – ۱۵/۶/۱۳۱۲
______________________________________________
