نقدِ کتاب: بی‌آن‌که از چشم‌هایم بخوانی (چپ اروتیک) 


نقدی از فرخنده حاجی‌زاده بر کتاب:

بی‌آن‌که از چشم‌هایم بخوانی ( شعرهای چپ اروتیک ) 

 

آنا ماریا روداس؛ ترجمه علی‌اصغر فرداد.- لندن ، مهری ۱۳۹۹

 

من حقیقت‌ام

حقیقت 

اگر روزی بمیرم

(اگر مردنی باشم اساسا)

تاریخ را باخود به خاک می‌برم

هنر را

وتمامی ترس های آدمی را از آن همه زباله ی خوش نام.

مرگ شاید

 تولدی دیگر باشد – معصومیتی دوباره

 میدان فاطمی، میدان فاطمی، میدان فاطمی. شش سالِ و چند ماهِ پر اضطراب، هفته ای حداقل یک بار. سه شنبه های قرار، یک ربع ، بیست دقیقه ، شاید هم نیم ساعت مانده به ساعت پنج؛ بستگی به مکان دربه دری مان داشت. روزی گفتم این نقطه از میدان فاطمی از روایت ها سرخواهد زد. کسی چه می داند، شاید هم رفت هوا. 

 امروز دوست نازنینم روایتی دیگر گفت. از زیر پوست میدان فاطمی و میدان‌های دیگر این پایتخت مفخم. روایت زنی گمنام. سکینه ای از جنس من، از جنس ما، از جنس آنا ماریا روداس، از جنس ثریای من که گرسنگی ایمانِ تغرل را از تن و روح اش زدوده بود؛ تادر برابر خوردن ساندویچی از ساندویچ‌های مانده بهشت الزهرا با سه مرد بینواتر از خودش در گور هم خوابه شود و تیتری بشود از تیترهای خبری سایت‌ها تا از روایت‌ها و شعرهای‌مان سربزند و سانسورکنندگان با حذفش خیال باطل بکنند؛ که گرد از دامن کبریای شهری زدوده‌اند.

دوست از سکینه می‌گفت. مورچه‌ها زیر پوستم وول می‌خورند. رگ‌های شقیقه‌ام دل دل می‌گردند و من زنی بودم با چادری سیاه ایستاده درانحصار مردانِ معطل. 

چند دقیقه بعد نه دوست بود ، نه صدایش. صدای انعکاس صدای سکینه بود. موج برداشته درفضا: «نرخ تغییر کرده: دو تومن دیگه نیست، پنج تومنه! » صدا می‌پیچید توی گوش‌هایم و انگار می‌رفت زیر پوستم و می‌نشست توی سلول‌ها، بغض می‌ماند وآرزوی شانه‌ای که سربگذارم ودستی که سر انگشت‌اش نم چشم‌هایم را بگیرد.

نبود و آنچه در من می‌جوشید به‌قول ماریا روداس نه خوب بود نه بد واقعیتی بود درما که گاه شجاعت بازگویی‌اش ر انداشته‌ایم. این چنین! 

باکره باید باشی/ برای مسافران/ بی صدا و شرمگین/ به هنگامی که مردی سفت/ فرو می‌رود درتن‌ات/ با خنجری که پنهان است/ ما ماده‌های معصوم / باید بوی عطرمان/ مرگ را پاره کند. یا … تصویرِ من شکنجه‌ات می‌دهد انگار/ برای بودن/ تو باید هر روز- هزار بار / بکارت‌ام را بدری / تا روزت با افتخار درو شود.

امروز چه یگانه شده‌ام با آنا ماریا، و زن‌تر و فهمیده‌ام که تنها منظومه‌های عاشقانه از کشور به کشور عبور نمی‌کنند تا در هرگوشهٔ جهان رنگ دیگری از عشق در روایت‌شان تنیده شود. دردها، خواستن‌ها، نتوانستن‌ها، حسرت‌ها، هوس‌ها، حسادت‌ها و ای‌کاش‌ها نیز کشور به کشور می‌روند وحالا آنا ماریای گواتمالایی آمده نشسته بغل دست زن حاشیه کویری سرزمینی دور دست. با هستی تنیده زنانه درمتن‌اش. تا این زن کویری درلابلای شعرهایش به معنی واقعی کلمه زن شود. بخندد، جیغ بکشد، رکیک شود و عاشقی کند. با شعرهایی از این دست.

وقتی نیاز من وسماجتِ تو / دیوارِ قانون را / نابود می‌کند / آه ای دلقکِ درمانده در سایه ونور/ اگر من به‌جای شعر / شجاعت داشتم و تو / کمتر دروغ می‌گفتی / «دوستت دارم» / تنها شعر جهان می‌ماند … یا …وقتی عشق بازی تمام می‌شد/ تو وحشی‌ترین تصویر را از من ترسیم می‌کردی/ من رکیک‌ترین شعرهایم را می‌سرودم -/ منِ واقعی . اما تو / ای هوسِ تازه‌ی من / پیراهن‌اَم را بدر/ و نشانی مردانِ دیگر را / از پوست‌ام برکن / بیا و پروا مکن / هنوز بر بازوی راست‌ام / جایی برای نشانه‌ی تو / مانده است / حتی وقتی که تنها صدایت / تن‌ام را می‌لرزاند / من شاعرم / وبا تمامِ تن‌ام / زن‌ام / که رویایم را جدی گرفته‌ام / ومی‌دانم عشق جادوی غریبی‌ست فردا به یاد نخواهیم آورد / چه کسی، / از آن او بود و/ مسببِ کدام/ چون با رویای کودکی که در من خفته بود / بیدار شده‌ام / با هم به خواب رفته بودیم و صبح / این بالش/ عطرِ تن تو را داشت …

باید زن باشی، با شور زنانگی و تنانگی، به سخره بگیری، جسور باشی و معترض. تا غرق شوی در شعرهای سهل و ممتنع آنا ماریا روداس تا زنییت‌ات را در ابعاد مختلف وجودی خودت پیدا کنی نه فقط در «دوستت دارم ها» و به کشف خودت برسی تا بتوانی تصویر واقعی زن پایمال شده، تحت ستم ، بی‌چهره، منفعل و ترحم برانگیز را از لابه‌لای شعرهایش بیرون بکشی و خودت را جستجو کنی و خوب ببینی. هرچند گاه درد را پشت دندان هایت پنهان کنی و فریاد بزنی میلی به ماندن در تاریخ و سودای جاودانگی نداری. اما به خودِ خودت نیاز مبرم داری. اما اگر مرد باشی و کتابش را در دست بگیری باید چون علی اصغر فرداد با آنیمایی قوی بتوانی روح زنانگی‌اش را به کلمات باز گردانی تا شعریت‌شان نمود پیدا کند. حتی اگر لازم باشد دست به اندکی دخل تصرف در شعرهایش بزنی تا جان بگیرند و نغلتند به ترجمه‌های مکانیکی، به سودای امانت‌داری. که روداس این راه را خود نشان می‌دهد تا منِ خواننده هم اجازه پیدا کنم اندکی به راه دلم، دست ببرم در نظم شعرها و ادغام کنم و دل بدهم به شعرهایی از این دست.

دوش گرفتی/ وتمام ردَها را پاک کردی/ اکنون بی‌آنکه مستحق باشم / به آشپزخانه باز گشته‌ام / اجاق روشن می‌کنم / گردها را می‌روبم / و کره برنان می‌مالم / اسکناس‌ها و کلمات / شب‌خوابی تو را شرین کرد وُ / رنجور/ به سطلی سیاه تبدیل شده‌ام/ سطلی سوراخ ….و کسی نمی‌داند من / کمی زن‌ام، کمی انسان / تنها کمی / و زخم‌هایم را شرمگین پنهان کرده‌ام / پشت عنوان‌ها / درچهار دیواری اتاقی / که از آنِ من نیست و به سال‌های رفته نگاه می‌کنم / و می‌پرسم : چند بار بچه دارشده‌ام / بی‌آنکه زن شده باشم؟ /گیسوانم قد کشیدند و/ دوازده ساله بودم که پستان‌هایم سلام کردند.

کمی کتاب بخوان آقا ! / برای شعورت خوب است / اگر پستان‌های پلی بوی بگذارند / این میز نفس بکشد./ می دانم / هر چه کنم / بیش از یک چریک دربازی عشق نخواهم بود/ چریکی چپ با شعرهای عریان / که جهان شما را به آتش می‌کشد/ من با اورادِ کهنهٔ شما بیگانه‌ام آقایان! و روزی همچون آن دیوانه‌ی عشق/ در کوهستانی آزاد خواهم مرد / بی‌آنکه نامی / نشانی / تصویر و ترانه‌ای از من به جا بماند/ چرا که نه من و نه شعرهایم / که بوی تن و پروانه‌ی مدهوش می‌دهد/ به نفع جهان شما نیست آقایان!

وحالا خبری به شما بدهم جمعیت این کشور را گوسفندان تشکیل داده‌اند / گله‌ای بی‌مغز-/ که در مسیر سلاخ‌خانه‌های تاریخی/ همیشه سر به راه می‌روند / سرانجام ای‌کاش / از حنجره‌های جوان / صدای انسان بشنویم 

آنا ماریا می‌گوید: 

دیگر بخواب زن ! / بخواب و فراموش کن / دراین لحظه / کسانی می‌نوشند، نا آرام‌اند ، عشق می‌ورزند/ وتن‌هایشان را سیراب می‌کنند.

* فرخنده حاجی‌زاده، نویسنده، شاعر، مدیر انتشارات ویستار، برندهٔ اولین جایزه جهانی آزادی انتشار انجمن قلم و اتحادیه ناشران آمریکا، عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران (۱۳۸۷) و از اعضای خانواده‌های قتل‌های زنجیره‌ای‌ست. حمید حاجی‌زاده، شاعر همراه با فرزند ۹ ساله‌اش کارون در شهریورماه سال ۱۳۷۷ با ضربات متعدد چاقو به طرز فجیعی به قتل رسیدند.

درباره Habib

متولد سال ۱۳۳۰ رشت استان گیلان- کسب لیسانس از دانشگاه ملی ایران- کوچ به ینگه دنیا سال ۱۳۶۵ و اقامت در کالیفرنیا-چاپ اولین کتاب شعر بنام (الف مثل باران) در سال ۱۳۸۴ در ایران توسط انتشارات شاعر امروز.
این نوشته در نقد شعر ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

نظرتان را ابراز کنید